Boek Piet Paaltjens                                   Piet Paaltjens  Dichter-dominee  1835 - 1894                             


Beginpagina

Jeugdjaren in Leeuwarden

Studententijd in Leiden

Predikant in Foudgum

Predikant in Den Helder

Predikant in Schiedam

Over Piet Paaltens

Culinaire citaten

Gedichten over eten en drinken

Culinaire bloemlezing

Culinaire links

Culinaire reizen, kooklessen

Contact  

       Ingegrift

       Wie op de warme zomeravonden verkoeling zocht in lanen en bossen, heeft op
       de gladde beukenstammen ingegrifte herinneringen gezien. Inkervingen in de
       boombast, meestal bestaande uit initialen, jaartallen en figuren.
       Het bekendste figuur is het hartje, al dan niet met een pijl er door. Doorgekraste
       hartjes bestaan ook. In 1994 heb ik in deze rubriek al Drentse boominscripties
       laten zien. Dat was het begin, want daarna is bij zowat elke boom met heldere
       inscripties het notitieboekje getrokken. In Drenthe en elders in Europa, maar ook
       in Amerika.

       Met een mes iets blijvends kerven in boombasten blijkt een internationaal
       beoefend gebruik. Er bestaan 'haastige' varianten, zoals het oppervlakkig
       bekrassen of het met viltstift of spuitbus aanbrengen van opschriften of figuren
       op bomen. Meestal gaat het om een melding die kennelijk bewaard moet blijven.
       Een hartekreet die blijkt uit verliefdenhartjes, maar ook uit oproerige teksten als
       XTC, Z-side of anders.

       Een beukenlaan in Noord-Drenthe is ruim voorzien van drieletterwoorden,
       benevens de voornaam Billy. Hij woonde vlakbij.
       Die jeugdzonde zat z'n politieke carrière niet in de weg, maar zulke inscripties
       vormen wèl geschiedenis. Het is een 'levend en staand' historisch archief van
       locale betekenis. Met name oude landgoedbossen, wandellanen met beuken of
       grote beuken op veelbezochte plekken zitten vol aantekeningen.

       Het wordt boeiend als je weet wat de inkervingen voorstellen; wie was er bezig
       en waarom?
       Er kan eigenlijk alleen wat worden ingegrift op toegankelijke plekken. De historie
       reikt natuurlijk niet verder dan de 'leef'-tijd van de boom. Er zit een praktijkgrens
       aan van zo'n 150 jaar.

       In de landgoederen bij Paterswolde zijn de oudste jaartallen 1881, 1883 en dan
       meer dan honderd jaar verder (met een hiaat vanaf 1907 tot 1936). De
       jaartallen van 't bosje Veenhof bij Gieten beginnen met 1888, 1897 en lopen dan
       een eeuw door. Met een hiaat ergens tussen 1906-1935 en van 1949-1975.

       Andere landgoederen roepen andere vragen op, zoals bij kasteel Elsloo in
       Zuid-Limburg. Het eerste jaartal is 1956 en na 1968 houdt het op.
       Het bos bij het Betuwse kasteel Soelen laat een reeks zien 1957-1968, dan een
       hiaat en vanaf 1981,1983 gaat het jaartallenverhaal door. Wat was er loos? Als
       er een naam bij staat weet je het.

      In landgoed Twickel bij Delden heeft Piet Paaltjens in 1879 zijn familienaam
      Haverschmidt voluit in een beuk gegrift. Dat naambordje is nu tot een meter
      uitgegroeid.
     
       Herhalingsbezoek wordt ook aangetekend, zoals bij Cedar Breaks/Californie: 1994
       Laura+Ray met daaronder: '97 We're back again!
       Sommige figuren zijn opvallend. Zo sneden Canadese soldaten bij Twickel hun
       'Maple Leaf' in beuken en op de Grebbeberg zag ik een ingekerfd hakenkruis. In 't
       Weserbergland stonden wolfsangel-tekens in een dikke boom en op
       zwaarbemoste merkstenen in het bos. De 'wolfsangel', een tweehakig
       vangapparaat (met aas) voor wolven en vossen, bleek ooit tot
       houtvesterssymbool geworden. In de 16de eeuw is die 'wolfsangel' op
       grensstenen van het Hertogdom Braunschweig geplaatst. Ik stuitte daar dus op
       hele oude historie.

       Het met blauwe verf op een eik gespoten hakenkruis met SS eronder, in onze
       contreien ter hoogte van Boschoord, lijkt me echter iets van recente datum…

       Jan Tuttel

       Eerder verschenen in 't Nieuwsblad van het Noorden, 27 juni 2000
       Dit artikel staat op de website van Jan Tuttel:  http://www.tuttel.com/volkskunde/index.htm